Persunas che han acquistà lur qualificaziuns ordaifer ina furmaziun reglada ed han in’experientscha professiunala dad almain tschintg onns, pon absolver directamain ina procedura da qualificaziun.  

Singulas professiuns determineschan en las ordinaziuns da furmaziun pli detagliadamain il gener da l’experientscha professiunala. Il CSCP rimna las indicaziuns davart tut las professiuns en il rom da la glista da professiuns per las persunas responsablas per ils examens da tut la Svizra. 

Cun l’admissiun ad ina procedura da qualificaziun pon ils chantuns era decider tge proceduras da qualificaziun che vegnan realisadas. Ils chantuns admettan las candidatas ed ils candidats ubain a la procedura da qualificaziun cun examen final ubain ad in’autra procedura da qualificaziun.

La procedura da qualificaziun cun examen final

La procedura da qualificaziun cun examen final è reglada en l’ordinaziun davart la furmaziun. L’examen final sa cumpona per regla dals suandants champs da qualificaziun: lavur pratica, enconuschientschas professiunalas e furmaziun generala. Per calcular la nota generala vegn integrada per regla er ina nota d’experientscha da la furmaziun formalisada. 

Sche candidatas e candidats, che han acquistà lur qualificaziuns ordaifer ina furmaziun reglada, vegnan admess a la procedura da qualificaziun cun examen final, fan els part dals “cas spezials” reglads en l’ordinaziun da furmaziun. Quai vul dir che las notas d’experientscha na vegnan betg resguardadas en lur cas.

La preparaziun per la procedura da qualificaziun 

Tgi che vul absolver la procedura da qualificaziun senza ina furmaziun fundamentala professiunala, sto s’acquistar sez:za las enconuschientschas professiunalas e generalas. En quest connex datti trais differentas variantas:

• Frequentar la scola professiunala spezialisada ensemen cun las emprendistas ed ils emprendists: L‘instrucziun ha lieu il di durant l’emna.
• Frequentar ina furmaziun supplementara: Per singulas professiuns, en las qualas blers creschids vulan prender suenter il diplom professiunal, datti purschidas da furmaziun spezialas che han lieu per gronda part la saira u la sonda. La furmaziun da cumpensaziun è reglada en l’ordinaziun davart la furmaziun fundamentala professiunala specificamain per mintga professiun da la professiun respectiva. 
• Studi autodidactic: Ils creschids pon era sa preparar a moda autonoma per la procedura da qualificaziun senza frequentar ina scolaziun, cun agid dals meds d’instrucziun che vegnan duvrads en la scolas professiunalas spezialisadas.  

La furmaziun generala

Sche la furmaziun generala è vegnida acquistada gia en ina furmaziun fundamentala professiunala precedenta, pon ins dumandar ina dispensaziun dal Chantun.

Autras proceduras da qualificaziun  

Sch’i na vegn betg fatg la procedura da qualificaziun cun examen final, definida en l’ordinaziun da furmaziun, discurr’ins d’ina autra procedura da qualificaziun. Quella sto esser equivalenta a la procedura da qualificaziun cun examen final tenor l’ordinaziun da furmaziun e garantir l’examinaziun da las cumpetenzas d’agir respectivas. Exempels dad uschenumnadas autras proceduras da qualificaziun èn la validaziun da prestaziuns da furmaziun u l’examen dividì, ma er autras vias èn pussaivlas.

La procedura da qualificaziun cun validaziun da las prestaziuns da furmaziun 

Tar la procedura da qualificaziun cun validaziun da las prestaziuns da furmaziun cumprovan las candidatas ed ils candidats a maun da las prestaziuns da furmaziun documentadas en in dossier ch'ellas ed els adempleschan las cumpetenzas d'agir pretendidas e las pretensiuns da la furmaziun generala. Il process da validaziun succeda en differents pass:

• Dumonda e dossier: Suenter l’admissiun a la procedura da qualificaziun cun validaziun da las prestaziuns da furmaziun inoltrescha la candidata u il candidat al post cumpetent in dossier ensemen cun la dumonda da validaziun che documentescha las prestaziuns da furmaziun pretendidas. Quellas pon esser vegnidas acquistadas tras experientscha pratica professiunala u extraprofessiunala e tras ina furmaziun professiunala u generala.
   
• Giudicament: Las prestaziuns da furmaziun documentadas en il dossier vegnan giuditgadas e suenter discutadas cun las candidatas ed ils candidats en in discurs da giudicament. En cas d’intschertezzas davart la forza expressiva dal dossier e dal discurs da giudicament pon vegnir applitgadas en il cas singul metodas da verificaziun supplementaras. En il rapport da giudicament vegnan nudads ils resultats dal giudicament. 
   
• Validaziun: L’autoritad d’examinaziun dal Chantun decida a basa dal rapport da giudicament da las expertas e dals experts davart la validaziun da las cumpetenzas d’agir e da las pretensiuns da la furmaziun generala. Ellas vegnan valitadas en in attest da las cumpetenzas d’emprender cun „ademplì“ u „betg ademplì“. Tgi che absolva cun success la procedura da qualificaziun, survegn l’attestat federal da qualificaziun u l’attestat federal da furmaziun professiunala. 

Tgi che na passa betg la procedura da qualificaziun survegn ensemen cun l’attest da las cumpetenzas d’emprender ina recumandaziun co serrar las largias existentas. Las candidatas ed ils candidats decidan dentant sez:zas co ch’ellas u els vulan recuperar la savida mancanta.

La dumonda da validar las prestaziuns da furmaziun po vegnir inoltrada maximalmain duas giadas suenter ina procedura da qualificaziun betg reussida. Las cumpetenzas d’agir e las pretensiuns da la furmaziun generala ademplidas tenor l’attest da las prestaziuns d’emprender vegnan resguardadas e betg giuditgadas anc ina giada. 

La validaziun da las prestaziuns da furmaziun è averta per quellas professiuns, en las qualas ils purtaders han determinà regulaziuns e disposiziuns executivas correspundentas ch’il SEFRI ha renconuschì.

La procedura da qualificaziun cun examen dividì  

Tar la procedura da qualificaziun cun examen dividì vegnan las cumpetenzas d'agir d'ina furmaziun fundamentala professiunala repartidas sin plirs examens. Quels pon per exempel vegnir fatgs a la fin dals singuls moduls en il rom d’ina furmaziun modulara. Per quest intent ston vegnir definidas reglas da reussida specificas. Sche la candidata u il candidat ademplescha quellas, vegn emess l'attestat federal da qualificaziun u l'attest federal da furmaziun professiunala. L'examen dividì stat avert a quellas professiuns, en las qualas ils purtaders han determinà regulaziuns e disposiziuns executivas correspundentas ch'il SEFRI ha renconuschì.